فصل چهارم : مباني حكمت مشّاء ( 2 )

1.      علّيّت چه نوع رابطه‌اي است؟ علّت كدام است؟ نظريّه مقابل علّيّت چيست؟ آن را شرح دهيد. 3/70 ، ص27

* علّيّت و علّت را تعريف كنيد. 3/74

2.      رابطه علّيّت چه نوع رابطه‌اي است و با روابط ديگر مانند (آموزش و اتّكاء) چه تفاوتي دارد؟ آن را توضيح دهيد. 5/76 ، ص27

3.      «اصل علّيّت» به چه معناست و انكار آن مستلزم چه اموري است؟ 3/76 ، ص27و28  

* قبول صُدفه و اتّفاق و نفي قانون علّيّت مستلزم چه نتايجي مي‌باشد؟ بنويسيد. 4/77            

* انكار قانون علّيّت مستلزم چه اموري است؟ توضيح دهيد. 4/78

* نفي قانون علّيّت و قبول صُدفه و اتّفاق مستلزم چيست؟ 10/83                         

4.      از نظر فلاسفه چرا «هر پديده نيازمند علّت است»؟ فرضيه مقابل آن چيست؟ و چرا قابل قبول نيست؟ 6/71 ، ص27و28  

* چرا از نظر فلاسفه هر پديده‌اي نيازمند به علّت است و فرضيه مقابل آن چيست؟ و چرا مورد تأييد نمي‌باشد؟ 10/72           

* فرضيه‌ مقابل علّيّت چيست؟ توضيح دهيد چرا از نظر فلاسفه مورد تأييد نيست؟ 3/73  

* نظريه مقابل علّيّت چيست و چرا از نظر عقل قابل قبول نيست؟ 5/75

5.      علم كلام را تعريف كنيد. 10/72 و 3/73 ، ص28 پاورقي   

6.      حدوث و قدم از نظر فلاسفه را تعريف كنيد. 10/73 ، ص28و29

* حادث و قديم را از نظر فلاسفه تعريف كنيد و بنويسيد متكلّمين چه چيز را قديم و چه چيز را حادث مي‌دانند؟ استدلال آن‌ها چيست ؟ 3/75  

* حادث و قديم را از نظر فلاسفه تعريف كنيد و بنويسيد متكلّمين چه چيز را قديم و چه چيز را حادث مي‌دانند؟ 10/75

7.      متكلّمين چه چيزهايي را « حادث » و چه چيز را « قديم » مي‌دانند و استدلال آن‌ها چيست ؟ 3/75 ، ص29 

* متكلّمين اسلامي چه چيز را حادث و چه چيز را قديم مي‌دانند ؟ استدلال آن‌ها در اين ‌باره چيست؟ 10/83 

8.      نظر متكلّمين و فلاسفه درباره ملاك نيازمندي اشياء به علّت را با يكديگر مقايسه كنيد. 10/74

* ملاك نيازمندي معلول به علّت از نظر متكلّمين و فلاسفه چيست؟ توضيح دهيد. 3/76

* متكلّمان اسلامي نيازمندي معلول به علّت را چه مي‌دانند ؟ توضيح دهيد . 12/79 ، ص28 تا30

9.      « ملاك نيازمندي معلول به علّت » را از نظر فلاسفه توضيح دهيد . 3/75 و10/77      

* فلاسفه مشّاء ملاك نيازمندي معلول به علّت را چه مي‌دانند ؟ توضيح دهيد . 10/79

10.   امكان ذاتي را با مثال بنويسيد . 3/74 ، ص29 و30  

* فلاسفه ملاك نيازمندي اشياء به علّت را « امكان ذاتي » مي‌دانند ، اين نظريه را توضيح دهيد . 3/76  

* نظريه « امكان ذاتي » را توضيح دهيد .  3/76

11.   علّت تامّه و علّت ناقصه را تعريف كنيد و با مثالي آن دو علّت را مشخص نماييد . 10/73 ، ص30

* « علّت تامّه » و « علّت ناقصه » را در قالب مثال تعريف كنيد . 5/75            

*‌ علّت تامّه و علّت ناقصه را با ذكر مثالي براي هر يك شرح دهيد . 10/76

* علّت ناقصه را با ذكر مثال تعريف كنيد . 12/77            

* علّت تامّه را با ذكر مثال تعريف كنيد . 3/78                                                      

12.   از نظر فلاسفه اسلامي قاعده « الشّيء ما لم يجب لم يوجد » چه مفهومي دارد و تفسير آن چيست ؟ 3/72 

* مقصود حكماء كه مي‌گويند : « الشّيء ما لم يجب لم يوجد » چيست ؟ 4/76 ، ص33

* مقصود حكماء از قاعده « الشّيء ما لم يجب لم يوجد » را به تفصيل بنويسيد . 10/76

13.   اصطلاحات زير را تعريف كنيد . 12/83 ، ص27 ،34 ،30 و43

الف) علّت              ب) اصل سنخيّت             ج) علّت تامّه              د) عقول        

14.  سنخيّت علّت و معلول را تعريف كنيد و سپس با ذكر مثال به توضيح آن بپردازيد و بنويسيد از نظر فلاسفه اين مطلب با چه تعبيري بيان مي‌شود ؟ 3/72 ، ص34

* اصل « سنخيّت علّت و معلول » را با ذكر مثال توضيح دهيد . 10/75 و 5/76            

* سنخيّت علّت و معلول را با ذكر مثال توضيح دهيد . 4/77

15.   اصل سنخيّت چه تأثيري در جهان بيني [يا در انديشه] انسان دارد ؟‌ 3/74 ، ص34

16.   تسلسل علل غير متناهيه يعني چه ؟ بهترين و معروف‌ترين برهان بر امتناع تسلسل علل از كيست و بر چه قاعده‌اي استوار است ؟ 10/73 ، ص35

17.  در برهان فارابي بر امتناع تسلسل علل از چه اصلي استفاده شده و اين اصل بيانگر چيست توضيح داده و ذكر كنيد اين برهان در اثبات چه مسئله‌اي كاربرد دارد ؟ 3/72 ، ص35 و 36

18.   برهان فارابي بر امتناع تسلسل علل غير متناهيه را با ذكر مثال توضيح دهيد . 3/74 ، ص35 و36  

* برهان فارابي بر « امتناع تسلسل علل » را بنويسيد . 3/75 و 3/76   

* برهان فارابي را در ابطال تسلسل علل شرح داده و مثال بزنيد . 10/75

* برهان فارابي را در ابطال تسلسل علل نامتناهي شرح داده و براي آن مثال بياوريد . 3/76 و 12/76 

* برهان فارابي را در مورد باطل بودن تسلسل علل بنويسيد . 4/80

19.   دور مُصَرَّح و دور مُضمَر را تعريف نموده و مثال بزنيد و استدلال كنيد چرا دور محال است ؟ 3/73   

20.   توضيح دهيد چرا دور به ‌هر شكلي كه باشد مستلزم تناقض و ممتنع ‌الوقوع است ؟ 10/74، ص37 پاورقي

21.   خلاصه برهان سينوي در اثبات واجب الوجود را بنويسيد . 3/70 ، ص37 و38

* خلاصه برهان سينوي را بيان كنيد . 10/74

* مضمون برهان سينوي در اثبات وجود خدا را بنويسيد . 10/75 و 4/76  

* مضمون برهان وجوب و امكان (برهان سينوي) براثبات وجود خدا را تعريف كنيد.3/77   

* برهان وجوب و امكان ( برهان سينوي ) بر اثبات صانع را به اختصار شرح دهيد . 4/78

* برهان « وجوب و امكان » ابن سينا را در مورد باطل بودن تسلسل علل بنويسيد. 3/80           

* برهان سينوي در اثبات وجود خدا را توضيح دهيد . 12/83

22.  خلاصه برهان سينوي را در اثبات واجب الوجود توضيح داده و بنويسيد ابن سينا در اين برهان چه اصولي را مسلّم و قطعي فرض نموده است ؟ 6/71 ، ص37 و38    

* چهار قاعده كلّي برهان سينوي در اثبات وجود واجب را بيان كنيد . 10/72

* قاعده‌ي كلّي برهان سينوي در اثبات وجود خدا را بيان كنيد . 10/73

* برهان سينوي ( وجوب و امكان ) بر چه اصول عقلاني استوار است ؟ 10/75            

* برهان ابن سينا بر چه اصول عقلاني بنا شده است ؟ 10/76

* اصول و قواعد كلّي عقلي را كه در برهان وجوب و امكان (برهان سينوي) مبناي اثبات ذات واجب قرار داده‌اند، بنويسيد. 10/77

23.   چرا ابن سينا اين برهان (سينوي) را بهترين برهان دانسته است ؟ 10/72 و10/73 ، ص37و38 

* برهان وجوب و امكان ( برهان سينوي ) را بطور خلاصه توضيح داده و بنويسيد چرا ابن سينا اين برهـان را بهترين برهـان در اثبات وجود خداوند دانسته است ؟ 3/75   

* چرا ابن سينا آن را بهترين برهان در اثبات وجود خداوند دانسته است ؟ 10/76    

* چرا ابن سينا برهان خود را بهترين برهان براي بطلان تسلسل علل مي‌داند ؟ 4/80   

24.   اصل ضرورت علّي و معلولي و اصل امتناع تسلسل علل هر كدام چه تأثيري در جهان بيني [بينش] انسان دارد ؟ 3/73 ، ص39 

* اصل ضرورت علّي و معلولي چه تأثيري در جهان بيني انسان دارد ؟ 10/74  

*‌ توضيح دهيد كه اعتقاد به سه اصل « علّيّت » ، « وجوب علّي و معلولي » و « سنخيّت علّت و معلول » داراي چه آثار و نتايجي خواهد بود ؟ 12/79 

25.   نتيجه يك تجربه علمي در چه صورتي مي‌تواند تعميم يافته و به شكل يك قانون علمي درآيد ؟ 10/79 ، ص42

26.   نتيجه قبول اصل « علّت غايي » [در طبيعت] به وسيله حكماي مسلمان چه بوده است ؟ 10/79 ، ص44

سؤال‌هاي تكميلي فصل چهارم :

1.      كهن‌ترين مسئله فلسفه كدام مسئله است ؟ ص26

2.      مهمترين عاملي كه انسان را در مسير تفكّر مي‌اندازد چيست ؟ ص26

3.      تفاوت رابطه علّيّت و ساير روابط بين اشياء را بنويسيد . ص27

4.      متكلّم كيست و چه وظيفه‌اي بر عهده دارد ؟ ص28 پاورقي

5.      معناي « حادث » و « قديم » در عرف با معناي آن‌ها در اصطلاح فلسفه و كلام چـه تفاوتي دارد ؟ ص28و29

6.      آيا با فرض وجود علّتِ يك شيء ، تحقّق يافتن معلول ضروري و تخلّف ناپذير است ؟ توضيح دهيد . ص31 و32  

7.      معلول با قطع نظر از علّت تامّه چگونه است ؟ ص31  

8.      چرا ممكن الوجود به خودي خود نمي‌تواند از حالت تساوي خارج شود ؟ ص32

9.      معناي ضروري و لايتخلّف بودن نظام وجود يعني چه ؟‌ ص32و33

10.   در پرتو اصل « سنخيّت علّت و معلول » چه تصوّري از جهان خواهيم داشت ؟ ص34         

11.   معروف‌ترين برهان بر « امتناع تسلسل علل » از كيست و در آن از چه اصلي استفاده شده است ؟ ص35  

12.   اصل « تقدّم علّت بر معلول » چه چيزي را بيان مي‌كند ؟ ص35 و36  

13.   با پذيرش اصل علّيّت و متفرّعات آن چه نتايجي حاصل مي‌شود ؟ ص39   

* از سه اصل « علّيّت » ، « ضرورت علّي و معلولي » و « سنخيّت » چه نتايجي حاصل مي‌شود ؟   

14.   اهميت اصل علّيّت و جايگاه آن در پژوهش‌هاي علمي را شرح دهيد . ص39 و40

15.   نتايج آزمون و تجربه جزئي است يا كلّي ؟ چرا ؟ ص40  

16.   آيا كلّيّت و ضرورت قوانين علمي به مشاهدات تجربي تعلّق دارد ؟ توضيح دهيد . ص43

17.   مراتب موجودات در نظام هستي را از ديدگاه فلاسفه مشّاء به اختصار توضيح دهيد .

18.   حكماء با قبول اصل « علّت غايي » در طبيعت چـه تصويري از هستي ترسيم مي‌كنند ؟

19.   در پرتو اصـل وحدت « علّت العلل » و « غايت الغايات » جهان هستي چه تصويري مي‌يابد ؟ ص44

                                                                                                 بازگشت به فهرست